Harp Sanat Yayınları
Türk denizciliği XVI. yüzyılda altın çağını yaşamıştır. Türk donanması Akdeniz’in yenilemez armadası hâline gelmiştir. İşte bu yenilmez donanma ilk defa 7 Ekim 1571’de Lepanto’da (İnebahtı) ağır bir mağlubiyet almıştır. Her ne kadar donanma bir yıl içinde yeniden inşa edilmişse de başta Kaptanıderya Müezzinoğlu Ali Paşa olmak üzere çok sayıda komutan ve levent hayatını kaybetmiştir.
O günün kahramanı ise Uluç Ali Paşa’dır. Muharebenin ağır mağlubiyetle sonuçlanacağını görür görmez tereddüt etmeden planını uygulamaya koymuştur. Esir aldığı gemileri bırakarak düşman gemilerini kılıç gibi yarmak suretiyle filosunu mahirane bir şekilde ateş hattından çekip çıkarmıştır. Onun bu ani hamlesi Türk donanmasını tamamen yok olmaktan kurtarmış ve bu başarısı üzerine kendisi “Kılıç Ali Paşa” olarak anılmaya başlamıştır.
Türk denizcilik tarihinin, soluksuz izlenebilecek bir aksiyon filmini aratmayan bu sahnesini okumaya hazır mısınız?
Kökeni ve İlk Gençlik Yılları Bursalı "Emir Ali oğulları" sülalesine mensup olan Ali Haydar Emir, 1886 senesinin Ağustos ayında Gelibolu'da hayata gözlerini açtı. Adliye mübaşiri Mustafa Emir Efendi ile Fatma Hanım’ın evladı olarak, temel eğitim basamaklarını memleketi Gelibolu’daki mahalle mektebi, rüşdiye ve idadi okullarında birer birer tırmandı.
Denizcilik Kariyeri ve Akademik Birikimi Yükseköğrenim için rotasını İstanbul’a kıran Alpagut, 1900'de adım attığı Mekteb-i Fünûn-ı Bahriye’den dört yıl sonra başarı belgesini aldı. Askeri gelişimini sürdürerek Mekteb-i Harbiye-i Bahriye Sınıfı’ndan 1907 yılında teğmen rütbesiyle mezuniyet sevincini yaşadı. Donanmadaki vazifesinin yanı sıra entelektüel merakının peşinden giderek Dârülfünun bünyesinde hukuk eğitimi de aldı.
Kişisel Nitelikleri ve Aile Yaşamı Yabancı bir ülkede bulunmamasına rağmen, kendi çabasıyla tarih araştırmaları yapabilecek seviyede İngilizce öğrenen Ali Haydar Bey, 1909 yılında hayatını eşiyle birleştirdi. Cumhuriyet’in ilanı ve Soyadı Kanunu’nun yürürlüğe girişiyle beraber "Alpagut" ismini seçerek aile şerefini bu unvanla taçlandırdı.
(Yazar'ın biyografisi şu çalışmadan yararlanılarak hazırlandı: Mehmet Korkmaz, “Ali Haydar Emir Alpagut: Hayatı ve Eserleri”, Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları / Recent Period Turkish Studies, sy. 35 [Haziran 2019]: 57-77.)